Naslovnica Uncategorized PRAISTORIJA

PRAISTORIJA

418

Praistorija u Risanskom zalivu i njegovom zaleđu

Risan je još od najranijih vremena pružao povoljne geografske i klimatske uslove za život i naseljavanje ljudi, kao i za pomorska skloništa i uporišta. Zato ne treba da čudi što se u Risanskom zalivu i njegovom zaleđu nailazi na tragove života u pradavnom, praistorijskom dobu.

O tome svjedoče arheološki spomenici kao što su : timuli (gomile), pećine i naselja sa tragovima bedema i bez njih.

Timuli (kameno-zemljane gomile) su koncetrisane na rubu krških polja i po visovima okolnih brda. U nekima od njih nađene su grobnice od kamenih ploča sa ljudskim skeletom u zgrčenom položaju. Među njima ima i fragmenata keramike, metalnih ukrasnih predmeta i oružja. Pripadaju bronzanom i kamenom dobu.

Kameni timuli otkriveni su u Grahovu, Trešnjevu, Ržištima, Grabu, Ržanom Dolu, Izvorima i Bati u Cucama . Zemljani timuli na ovom terenu nađeni su u Tivatskom polju, (Mala Gruda),i Rubežu kod Nikšića.

O životu praistorijskog čovjeka na samoj obali Risanskog zaliva jasno ukazuju dva lokaliteta :pećina Spila i i okapina, tj. stijena u Lipcima.

Prve ljudske zajednice na ovom tlu vezuju se za epohu neolita-mlađeg kamenog doba i to prema tragovima u pećini Spila. U njoj je zastupljen stariji jadranski neolit (oko 5.500- 4.500 p.n.e. ) sa keramikom imoresso- cardium, karakterističnim za Mediteran, srednji (oko 4.500 – 3.800 p.n.e. ) i mlađi jadranski neolit (oko 3.800- 3.00 p.n.e ) sa nalazima keramike u gornjim slojevima.

Drugi lokalitet u risanskom zalivu je okapina u Lipcima . Crteži ,na stijeni, prvi put su pomenuti 1961.godine. Na visini od oko sedam metara od podnožja , otkriveni su praistorijski crteži koji predstavljaju sliku lova, u kojoj se raspoznaje skupina od sedam jelena koji bježe ispred dva lovca na konjima. Osim ovoga , na stijeni su naslikani dekorativni elementi izvedeni u obliku pravougaonih slika i jedna lađa sa dva jarbola, konopima i raširenim jedrima.

Elementi kompozicije su uzeti iz realnog i simboločkog repertoara. Naime , lov na jelene je prikazan kao stvarnost tadašnjih stanovnika tog područja, ali i istovremeno je i predstava kultnog obreda, jer je jelen bio kultna životinja.

S obzirom na ove crteže , nalaz u Lipcima pripada epohi u kojoj su lov i pomorstvo bili egzistencija ovdašnjih stanovnika. Vjerovatno da se počeci pomorstva u ovom području mogu povezati sa vremenom kada je živio ovaj umjetnik, a možda čak i prije toga. Datiranje crteža nije sigurno. Ima mišljenja da pripadaju VIII vijeku p.n.e.,odnosno samom početku tog vijeka, dakle, bronzanom i starijem gvozdenom dobu, ali ga neki povezuju sa znatno starijm vremenom.

PODIJELI
Prethodni članakRISAN
Naredni članakRIMSKO DOBA