Naslovnica Uncategorized

ILIRSKA EPOHA

861

Arheološki ostaci Ilirske epohe

Ilirska epoha je trajala nekoliko vjekova. Ona se može pratiti na osnovu arheoloških nalaza, na osnovu kojih se mogu donijeti zaključci o ulozi i mjestu Risna u tom vremenskom razdoblju.

Ono što je otkriveno moglo je poslužiti rekonstrukciji istorije i civilizacijskog ambijenta Risna.

Ostaci materijalne kulture Ilira u Risnu su tvrđava, zidovi, bedemi grada, predmeti grnčarije, nakit i novac. Iliri su po grčkim uzorima gradili jaka utvrđenja, što se može vidjeti danas po ostacima “kiklopskih zidova” na desnoj obali rijeke Spile i tragovima akropole na Gradini.

Vrlo je značajan podatak u natpisu iz kapelnice Eskulapovog hrama u gradu Lambezisu. U natpisu se pominju zidine Risna, koje se u natpisu iz Lambezisa, nazivaju “Moenija Aeacija”, na osnovu čega se može zaključiti da je Risan u doba Ilira bio uređen grad.Ostaci pomenutih zidova ili bedema vidljivi su na desnoj obali rijeke Spile. U literaturi se ponegdje nazivaju “kiklopski zidovi ” po dimenzijama blokova kamena i izvjesne sličnosti sa zidinama u nekom antičkim grčkim gradovima.

Tokom vjekova doživjeli su velike promjene i samo su manjim djelom sačuvani u svom primarnom obliku. Stručnjaci su analizirali tip zidina-bedema i na drugim antičkim lokalitetima i našli da je način gradnje identičan ovom u Risnu. Tako je utvrđeno da su zidovi debeli oko 3.50 m, da imaju spoljašnje i unutrašnje lice izgrađeno od velikih blokova i da jezgro zida čine veći blokovi i sitno kamenje. Oba lica su povezana sa tzv. kontra-zidovima koji na odstojanjima od nekoliko metara prolaze kroz jezgro.

Vrlo značajne su i zidine na brežuljku Gradina kod Carina.Na vrhu Gradine na tri mjesta se uočavaju ostaci ilirskih bedema sa ogromnim kvaderima, obrađenim i zasječenim na horizontalnim spojnicama, kako bi se kompaktnije uklopili , što predstavlja ostatke ilirsko-grčke akropole. Što se tiče vremena izgradnje, većina autora smatra da oni pripadaju najranijoj fazi izgradnje ovog utvrđenja ili drugoj fazi uspona ilirskih vladara.

Ilirski Risan, prije svega, je smišljeno lociran u bugini zaliva, iz pomorskih, saobraćajnih, trgovačkih i stateških razloga. Za njegovu lokaciju bilo je odlučujuće što se do njega moglo doći morskim putem, pa je tako mogao da kontaktira sa mediteranskim zemljama i gradovima.

Značajan je i pokretni arheološki materijal iz ilirskog perioda, nađen u Risnu, na Carinama.Nalazi se u više muzeja, međutim dosta toga je i nestalo. Zanimljivo je pomenuti da se dio materijala nalazi i u kotorskom muzeju, tačnije riječ je o keramičkim predmetima (sud sa šupljom nogom, ukrašen rebrastim elementima).

U Risnu su se pronalazili mali ženski glineli i metalni kipovi, takođe i zlatna naušnica, koja na jednom kraju ima oblik lavlje glave, dvije srebrne rukavice sa završecima u obliku zmijske glave. Zmijske glave su imale kultnu simboliku, jer je poštovanje zmije kod Ilira imalo važnu ulogu.

U jednoj iskopanoj sondi kod Carina, na dubini od 130 m2, otkriveni su zidovi u visini od 2-5 m od pritesanog kamena, koji su formirali tri prostorije. Dvije od njih čine jednu cjelinu, dok je treća odvojena jednim kanalom, kojim je vjerovatno proticala voda.

Nađeni su ostaci poda od nabijene crvene cigle postavljene na podlogu od usitnjenog kamena.

U odvojenoj prostoriji konstatovano je postojanje ognjišta, sa tragovima pepela i gareži.

Među grubljom keramikom, nađene su razne vrste amfora, nalaz velikog oslikanog kratera, brojni predmeti od gvozđa i bronze, .

Zanamljivo je pomenuti Ilirski novac, kojim su se bavili mnogi stručnjaci svjetske reputacije, i uspjeli ga klasifikovati :

-novac kralja Balajosa;

-novac autonomne risanske kovnice;

-novac iz Risanskog zaliva.

Mnoštvo novca nađenog u Risnu, postojanje kovnice u njemu, rasprostranjenost na velikom prostiru, kao i prisustvo novca sa drugih područja, bližih i daljih, svjedoči o Rizonu kao razvijenom gradskom naselju, prvenstveno kao gradu intezivne novčane razmjene. To je doprinjelo uspostavljanju političkih, ekonomskih i kulturnih kontakata i veza sa mnogim gradovima i da Rizon postane važna luka u koju su pristizali trgovci i vojnici.

Zato se Risan pokazuje nezaobilaznim u istraživanju i proučavanju ilirskog i helenističkog doba, kasnije i rimskog, jer se radi o gradu u koji su se sticali tokovi privrednog i kulturnog zivota u jednom dugom vremenskom razdoblju.

PODIJELI
Prethodni članakDOBA GRKA
Naredni članakLIPCI