Naslovnica Uncategorized

ISTRAŽIVANJA

928

Arheološka istraživanja i važniji arheološki ostaci

Pominjanje Risna u mnogim djelima antičkih pisaca, izazvalo je interesovanje stranih naučnika, arheologa i istoričara. Neki od njih su Viala de Somier, Anri Kons, Hnrih Rihli, Artur Evans, koji su dolazili u Risan i obavljali arheološka istraživanja na kopnu i moru.

Oni su u XIX vj.upoznali svjetsku stručnu javnost sa Risnom kao važnim antičkim lokalitetom.

Prilikom ovih iskopavanja, a i kasnije, nađeno je mnogo arhitektonskih i dekorativnih fregmenata sa više rimskih objekata, nadgrobnih spomenika, sarkofaga i žrtvenika, statueta u bronzi, torzom jednog rimskog imperatora, mnogo ilirskog i rimskog novca.

Treba pomenuti slučajni nalaz iz septembra 1939.godine. Kopirajući kanalizaciju za risansku bolnicu, radnici su naišli na arhitektonske ostatke rimskog doba.

U toku okupacije 1942.godine, italijanski arheolog dr.Valenti vršio je iskopavanja na Carinama, koja su dosta dugo trajala i urodila plodom.Na carinama je pronašao: lakrimarije, statuete, novac, fragmente mermera, kipove, stubove. Svi nađeni materijali su premješteni i poslati u Italiju Gdje se to blago nalazi nije poznato, čak se i smatra da je Risan u to doba opljačkan.

Najznačajniji arheološki ostaci su Risanski (Rimski ) mozaici, koji prestavljaju veliku vrijednost i izdvajaju se kao posebna cjelina u čitavom kompleksu rimskog provincijskog stvaranja na južnom jadranskom primorju i uopšte na tlu sadašnje Crne Gore.Čitav otkriveni kompleks iznosi oko 790 m2 i sastoji se od pravougaonog centralnog prostora oko koga se odvojenim hodnikom, nižu pravougaone prostorije. Sa istočne strane nalazi se pet prostorija povezanih prolazom iz jedne u drugu.

Od pet prostorija koje se nadovezuju jedna na drugu su bogato i veoma lijepo ukrašene podnim mozaicima. Takvom ukrašavanju podova, Rimljani su posvećivali veliku pažnju.

U prvoj prostoriji pod je, čitavom površinom prekriven sitnim mozaikom bijele, crne i sive boje. Sastoji se iz centarlnog i osam pobočnih polja , odnosno figura i slika.

U drugoj prostoriji, nešto manjoj od prve, skoro čitav patos je prekriven mozaikom, kao i prethodni sa centralnim i bočnim figurama.

Treća prostorija nije patosana mozaikom, već je pod sačinjen od maltera i cigle.

Mozaik u četvrtoj prostoriji ima najjednostavniji izgled i nešto je manjih dimenzija. Izveden je od pravilnog kvadrata , po cijeloj površini ukrašen šah poljem.

U poslednjoj, petoj prostoriji mozaik ima najinteresantniji i umjetnički najvrijedniji mozaik.

Na osnovi od sitnog bijelog mozaika, izrađeni su trouglovi, kvadrati, rombovi i polukrugovi. Centralno polje izgrađeno je od 16 kvadrata, dijagonalno ispresjecanih, stilizovanim biljnim ornamentima. Ono što ovom mozaiku daje posebnu ljepotu, draž i vrijednost jeste medaljon koji je izrađen u središnjem dijelu, oivičen crnim kamenčićima sa utkanim bijelim meandrima. U medaljonu je smještena figura muškarca, koje prestavlja boga sna-Hipnosa

Arheološki nalazi u Risnu, o kojima je naprijed bilo riječi, ukazuju na zavidan stepen kulture ovdašnjih stanovnika. Poznato je da su Rimljani nastojali da preobraze sredinu u koju su živjeli i uspostavljali svoju vlast, podižući u njima hramove, monumentalne zgrade, spomenike, zgrade za stanovanje , vile imućnih građana, što je rimsku kulturu činilo bogatom.

Pomenuta vila nije jedina zgrada rimskog Risna koja je ukrašena mozaicima.Mozaici su otkriveni i na lokalitetu Carine, ali nisu sačuvani.

Prilokom istraživanja 1989.godine u sjeveroistočnom dijelu Carina, kada se naišlo na ostatke arhitekture, otkriven je “pločnik”, a u zemljanom iskopu i kockice od mozaika. Kasnije je otkriven dio zidova identifikovan kao dio antičke građevine sa mozaikom. Ovaj mozaik zauzima prostor između tri zida prostorije, dok je četvrta strana slobodna. To je vjerovatno bila građevina kultnog centra, što potvrđuje nalaz oborenih kamenih stubova ispred same prostorije.

PODIJELI
Prethodni članakRIMSKO DOBA
Naredni članakDOBA GRKA